Kalıcı Dişler Ne Zaman Çıkar? Süt Dişi Değişim Sırası ve 6 Yaş Dişi

Çocuğunuzun ön dişi sallanmaya başladığında ya da arka tarafta yeni bir diş belirdiğinde akla ilk gelen soru genellikle şudur: Kalıcı dişler ne zaman çıkar ve hangi sırayla gelir? Süt dişlerinden kalıcı dişlere geçiş yaklaşık 6 yaşında başlar ve ergenlik yıllarına kadar sürer. Bu yazıda kalıcı dişlerin çıkış yaşlarını, süt dişi değişim sırasını, sık karşılaşılan durumları ve hangi durumlarda diş hekimine başvurmak gerektiğini anlatıyoruz. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; her çocuğun gelişimi farklıdır ve değerlendirme muayene ile yapılır.

Kalıcı dişler ne zaman çıkmaya başlar?

Kalıcı dişler çoğu çocukta 6 yaş civarında çıkmaya başlar. İlk çıkan kalıcı dişler genellikle alt ön kesici dişler ile ağzın en arkasında, süt dişlerinin hemen gerisinde beliren birinci büyük azı dişleridir. Bu süreç 12–13 yaşına kadar büyük ölçüde tamamlanır. Yirmi yaş dişleri olarak bilinen üçüncü büyük azılar ise genellikle 17–21 yaş arasında çıkar ya da hiç çıkmayabilir.

Çıkış yaşları ortalama değerlerdir. Bir çocukta dişlerin birkaç ay erken ya da geç çıkması çoğu zaman normal kabul edilir. Kız çocuklarında kalıcı dişlerin erkek çocuklara göre biraz daha erken çıktığı bilinmektedir.

Süt dişleri ile kalıcı dişler arasındaki fark nedir?

Çocuklarda toplam 20 süt dişi bulunur. Yetişkinlerde ise yirmi yaş dişleriyle birlikte 32 kalıcı diş vardır. Süt dişleri daha küçük, daha beyaz ve mine tabakası daha incedir. Kalıcı dişler daha büyüktür, rengi biraz daha sarımsı görünebilir ve yeni çıkan ön kesicilerin kenarlarında küçük tırtıklar bulunabilir. Bu tırtıklar zamanla aşınarak kaybolur.

Süt dişlerinin ne kadar önemli olduğunu süt dişleri hakkında doğru bilinen yanlışlar yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Kalıcı dişler hangi sırayla çıkar?

Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin (ADA) yayımladığı ortalama değerlere göre kalıcı dişlerin çıkış yaşları aşağıdaki gibidir:

Genel olarak alt çenedeki dişler üst çenedekilerden biraz daha önce çıkar. Sağ ve sol taraftaki aynı dişlerin de birbirine yakın zamanlarda çıkması beklenir.

6 yaş dişi nedir ve neden önemlidir?

6 yaş dişi, birinci büyük azı dişinin halk arasındaki adıdır. Bu diş herhangi bir süt dişinin yerine çıkmaz; süt dişlerinin arkasındaki boş alana sessizce yerleşir. Bu nedenle aileler çoğu zaman bu dişin süt dişi olduğunu düşünür ve fark etmez.

6 yaş dişi çiğneme işlevinde ve diğer kalıcı dişlerin yerleşiminde önemli bir rol oynar. Çiğneme yüzeyindeki derin oluklar nedeniyle çürümeye yatkındır. Bu dişlere uygulanan koruyucu işlemler hakkında fissür örtücü yazımıza bakabilirsiniz.

Süt dişleri hangi yaşta dökülür?

Süt dişleri genellikle çıktıkları sırayla dökülür. İlk sallanan dişler çoğunlukla 6–7 yaşında alt ön kesicilerdir. Ardından üst ön kesiciler ve yan kesiciler değişir. Süt köpek dişleri ve süt azı dişleri ise 9–12 yaş arasında dökülür. Kalıcı diş aşağıdan ilerledikçe süt dişinin kökü erir ve diş kendiliğinden sallanmaya başlar.

Sallanan bir süt dişini zorla çekmeye çalışmak yerine kendiliğinden düşmesini beklemek genellikle yeterlidir. Diş uzun süre sallandığı halde düşmüyorsa ya da çocuğu rahatsız ediyorsa diş hekimine danışılabilir.

Kalıcı diş süt dişinin arkasından çıkarsa ne yapılmalı?

Özellikle alt ön dişlerde kalıcı dişin, süt dişi henüz dökülmeden onun arkasından çıktığı sık görülür. Bu duruma halk arasında “çift sıra diş” de denir. Çoğu zaman süt dişi birkaç hafta içinde sallanarak düşer ve dil baskısıyla kalıcı diş zamanla öne doğru ilerler.

Süt dişi birkaç hafta içinde sallanmıyorsa ya da kalıcı diş belirgin şekilde arkada kalıyorsa diş hekimi muayenesi önerilir. Gerekli görüldüğünde hekim süt dişinin alınmasına karar verebilir.

Kalıcı dişlerin geç çıkmasının nedenleri nelerdir?

Kalıcı dişlerin ortalama yaşlardan sonra çıkması her zaman bir sorun olduğu anlamına gelmez. Geç çıkışla ilişkili olabilecek durumlar şunlardır:

• Ailesel ve kalıtsal özellikler
• Süt dişlerinin geç dökülmesi
• Çenede yer darlığı ve dişlerin sıkışması
• Kalıcı dişin gömülü kalması ya da eğik konumlanması
• Bazı dişlerin doğuştan eksik olması
• Bazı genel sağlık durumları ve hormonal etkenler

Bu durumların ayırt edilmesi için muayene ve gerekli görüldüğünde diş röntgeni ile değerlendirme yapılır.

Süt dişi erken kaybedilirse kalıcı dişler etkilenir mi?

Süt dişleri, altlarından gelecek kalıcı dişler için yer tutar. Bir süt dişi çürük ya da travma nedeniyle erken kaybedildiğinde komşu dişler boşluğa doğru kayabilir ve kalıcı dişin çıkacağı alan daralabilir. Bu durumda hekim, boşluğun korunması için yer tutucu uygulamasını değerlendirebilir. Konuyu yer tutucu nedir yazımızda anlattık.

Süt dişi çürüklerinin kalıcı dişlere etkisini merak ediyorsanız süt dişi çürümesi önemli mi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Kalıcı diş çıkarken çocuklarda hangi belirtiler görülebilir?

Kalıcı dişlerin çıkışı çoğu zaman bebeklik dönemindeki diş çıkarma kadar belirgin şikâyetlere yol açmaz. Yine de bazı çocuklarda şu belirtiler görülebilir:

• Dişin çıkacağı bölgede diş etinde hafif şişlik ve hassasiyet
• Çiğnerken o bölgede rahatsızlık hissi
• Özellikle 6 ve 12 yaş dişlerinin üzerinde diş eti kapağı ve bu bölgede yemek birikmesi
• Sallanan süt dişi nedeniyle yemek yerken çekingenlik

Belirgin şişlik, ateş, yüzde şişme ya da şiddetli ağrı kalıcı diş çıkışının olağan belirtileri değildir; bu durumda vakit kaybetmeden diş hekimine başvurulmalıdır. Bebeklik dönemindeki diş çıkarma belirtilerini ise bebeklerde diş çıkarma belirtileri yazımızda bulabilirsiniz.

Yeni çıkan kalıcı dişler neden daha sarı görünür?

Yeni çıkan kalıcı dişler, yanlarındaki süt dişlerine göre daha sarımsı görünebilir. Bunun nedeni kalıcı dişlerin mine ve dentin yapısının süt dişlerinden farklı olmasıdır; süt dişleri daha opak ve beyaz görünür. Bu renk farkı çoğu zaman normaldir. Dişin bir bölümünde beyaz, kahverengi ya da sarı lekeler varsa veya diş yüzeyi pürüzlü görünüyorsa muayene ile değerlendirilmesi uygundur.

Kalıcı dişler çıkarken ağız bakımı nasıl yapılmalı?

Karma dişlenme dönemi olarak adlandırılan, ağızda hem süt hem kalıcı dişlerin bulunduğu yıllarda düzenli ağız bakımı önem taşır:

• Dişleri günde iki kez, yaşa uygun miktarda florürlü diş macunuyla fırçalamak
• Yeni çıkan azı dişlerinin arka yüzlerine fırçayı özellikle ulaştırmak
• Çocuğun fırçalamasını belirli bir yaşa kadar ebeveyn gözetiminde sürdürmek
• Şekerli yiyecek ve içeceklerin tüketim sıklığını azaltmak
• Düzenli diş hekimi kontrollerini aksatmamak

Fırçalama alışkanlığıyla ilgili ayrıntılar çocuklarda diş fırçalama yazımızda yer alıyor.

Kalıcı dişler çapraşık çıkarsa ne zaman ortodontiste gidilmeli?

Kalıcı ön dişler çıkarken ilk aşamada biraz çapraşık ya da aralıklı görünmesi sık karşılaşılan bir durumdur ve büyüme ile kısmen düzelebilir. Bununla birlikte çene gelişimi ve diş dizilimiyle ilgili bazı sorunların erken dönemde fark edilmesi faydalıdır. Pek çok ortodonti kuruluşu, çocukların 7 yaş civarında ilk ortodontik değerlendirmeden geçmesini önermektedir. Bu değerlendirme her çocuğa tedavi gerektiği anlamına gelmez; gerekip gerekmediğine muayene sonrasında karar verilir. Bilgi için ortodontik tedavi sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi durumlarda diş hekimine başvurmak gerekir?

Aşağıdaki durumlarda çocuğunuzun diş hekimi tarafından değerlendirilmesi önerilir:

• Bir taraftaki kalıcı diş çıktığı halde karşı taraftaki aynı diş 6 ay içinde çıkmadıysa
• Kalıcı diş süt dişinin arkasından çıktı ve süt dişi birkaç hafta içinde sallanmadıysa
• Süt dişi erken kaybedildiyse
• Kalıcı dişlerde lekelenme, çürük ya da kırık fark edildiyse
• Diş çıkan bölgede şişlik, akıntı veya şiddetli ağrı varsa
• Dişlerin dizilimi veya kapanışıyla ilgili bir endişeniz varsa

Çocuklarda diş muayenesi ve tedavisi, çocuk diş hekimliği (pedodonti) alanında yürütülür. Polikliniğimizdeki çocuk diş tedavileri hakkında bilgi için çocuk diş tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz. İlk muayene zamanlamasıyla ilgili bilgiler de çocuk diş tedavisi ne zaman başlamalı yazımızda yer alıyor.

Sık sorulan sorular

Kalıcı dişler kaç yaşında tamamlanır?

Yirmi yaş dişleri dışındaki 28 kalıcı diş çoğu çocukta 12–13 yaş civarında tamamlanır. Yirmi yaş dişleri ise genellikle 17–21 yaş arasında çıkar ya da hiç çıkmayabilir.

İlk çıkan kalıcı diş hangisidir?

Çoğu çocukta ilk çıkan kalıcı dişler alt ön kesiciler ve 6 yaş dişi olarak bilinen birinci büyük azılardır. Bu dişler genellikle 6–7 yaş arasında çıkar.

6 yaş dişi süt dişi midir?

Hayır. 6 yaş dişi kalıcı bir azı dişidir ve herhangi bir süt dişinin yerine değil, süt dişlerinin arkasına çıkar. Bu nedenle süt dişi sanılıp ihmal edilebilir.

Kalıcı dişlerin geç çıkması normal mi?

Birkaç aylık gecikmeler çoğu zaman normal kabul edilir. Ortalama yaşın belirgin şekilde üzerinde gecikme varsa ya da sağ ve sol taraf arasında uzun süreli fark oluşmuşsa muayene ile değerlendirme yapılmalıdır.

Kalıcı diş çıkmazsa ne olur?

Bazı kalıcı dişler doğuştan eksik olabilir ya da çene kemiği içinde gömülü kalabilir. Bu durumun nedeni muayene ve diş röntgeni ile belirlenir; izlenecek yol hekim tarafından planlanır.

Sallanan süt dişi evde çekilebilir mi?

Kendiliğinden düşmek üzere olan çok sallantılı bir süt dişi çoğu zaman kendi kendine düşer. Dişi zorlayarak çekmek diş etinde yaralanmaya yol açabilir. Uzun süre düşmeyen ya da çocuğu rahatsız eden süt dişleri için diş hekimine danışılabilir.

Yeni çıkan kalıcı dişlerin kenarındaki tırtıklar normal mi?

Evet. Yeni çıkan ön kesici dişlerin kenarlarında görülen küçük tırtıklar normaldir ve çiğneme ile zamanla aşınarak kaybolur.

Kalıcı dişler çürürse yerine yenisi çıkar mı?

Hayır. Kalıcı dişler bir kez çıkar ve yerine yenisi gelmez. Bu nedenle bu dişlerin düzenli bakım ve kontrollerle korunması önemlidir.

Eskişehir’de muayene ve randevu

Çocuğunuzun kalıcı dişlerinin çıkışıyla ilgili bir sorunuz ya da endişeniz varsa Serdent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde muayene için randevu alabilirsiniz. Randevu ve ulaşım bilgileri iletişim sayfamızda yer almaktadır; 0533 399 00 97 ve 0533 644 10 97 numaralı hatlarımızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar: American Dental Association (ADA), MouthHealthy “Permanent Teeth Eruption Chart”; NHS, “Children’s teeth” bilgilendirme sayfası; American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD), çocuk ağız sağlığı rehberleri; American Association of Orthodontists (AAO), çocuklarda ilk ortodontik değerlendirme önerisi. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.