El Ayak Ağız Hastalığı Nedir? Ağız Yaraları ve Ne Yapılmalı

Yayınlanma: Son güncelleme:
Bu içerik Özel Serdent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği hekimleri tarafından hazırlanmıştır. Hekimlerimiz
Site editörü iletişim: info@serdenteskisehir.net · İletişim sayfası

İçerik Tablosu

El ayak ağız hastalığı, özellikle 5 yaş altındaki çocuklarda sık görülen, virüslerin yol açtığı bulaşıcı bir enfeksiyondur. Ateş ve halsizlikle başlar; ardından ağız içinde ağrılı yaralar, el içlerinde ve ayak tabanlarında küçük kırmızı lekeler ya da su dolu kabarcıklar ortaya çıkar. Ağızdaki yaralar çocuğun yemek yemesini ve su içmesini zorlaştırdığı için bu dönemde ağız bakımı ve sıvı alımı özellikle önemlidir. Bu yazıda el ayak ağız hastalığının belirtilerini, ağız yaralarının nasıl göründüğünü ve diğer ağız yaralarından farkını, evde nelere dikkat edilebileceğini ve hangi durumlarda hekime başvurmak gerektiğini anlatıyoruz. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için çocuk doktorunuza başvurmanız gerekir.

Termometre ile ateş ölçümü

El ayak ağız hastalığı nedir?

El ayak ağız hastalığı, çoğunlukla Coxsackie virüsleri başta olmak üzere enterovirüs grubundaki virüslerin neden olduğu bir enfeksiyondur. Adını, belirtilerin en sık görüldüğü bölgelerden alır: eller, ayaklar ve ağız. Genellikle hafif seyreder ve çoğu çocukta 7–10 gün içinde kendiliğinden geçer. Hayvanlarda görülen şap hastalığıyla bir ilgisi yoktur.

El ayak ağız hastalığının belirtileri nelerdir?

Belirtiler genellikle virüsle karşılaştıktan 3–6 gün sonra başlar:

  • Ateş, halsizlik ve iştahsızlık
  • Boğaz ağrısı
  • Ağız içinde, dilde, diş etlerinde ve yanak içlerinde ağrılı yaralar
  • El içlerinde ve ayak tabanlarında kırmızı lekeler ya da küçük su dolu kabarcıklar
  • Bazen kalçada, dizlerde ve dirseklerde döküntü

Her çocukta belirtilerin hepsi görülmeyebilir; bazı çocuklarda yalnızca ağız yaraları olabilir.

El ayak ağız hastalığında ağız yaraları nasıl görünür?

Ağız yaraları önce küçük kırmızı noktalar şeklinde başlar, ardından içi sıvı dolu kabarcıklara dönüşür ve kısa sürede patlayarak yüzeysel, ağrılı yaralar bırakır. Yaralar çoğunlukla dilde, yanak içlerinde, diş etlerinde ve damakta görülür. Bu yaralar yemek yerken, su içerken ve diş fırçalarken ağrıya neden olur; bu yüzden çocuk yemeyi reddedebilir ve ağzından salya akabilir.

El ayak ağız hastalığındaki yaralar aftla karıştırılır mı?

Evet, karıştırılabilir. Aft genellikle tek ya da birkaç yara şeklindedir, ateş ve el-ayak döküntüsü yapmaz. El ayak ağız hastalığında ise ağız yaralarına çoğunlukla ateş ve el-ayak döküntüsü eşlik eder. Çocuklarda diş eti şişliği ve çok sayıda yarayla seyreden herpes kaynaklı ağız enfeksiyonları da benzer görünebilir. Ayrımı hekim yapar. Aft hakkında bilgi için ağız yarası neden olur yazımıza bakabilirsiniz.

Sabunla el yıkama

El ayak ağız hastalığı nasıl bulaşır?

Hastalık; tükürük, öksürük ve hapşırık damlacıkları, kabarcık sıvısı ve dışkı yoluyla bulaşır. Kirlenmiş ellerle ağza, burna veya göze dokunmak, ortak kullanılan oyuncaklar ve eşyalar da bulaşmaya aracılık eder. En bulaşıcı dönem genellikle hastalığın ilk haftasıdır; ancak virüs dışkıyla haftalarca atılmaya devam edebilir. Bu nedenle kreş ve okul gibi ortamlarda kolayca yayılabilir.

El ayak ağız hastalığı ne kadar sürer?

Ateş genellikle birkaç gün içinde düşer. Ağız yaraları ve döküntüler çoğunlukla 7–10 gün içinde iz bırakmadan iyileşir. Bazı çocuklarda hastalıktan birkaç hafta sonra el ya da ayak tırnaklarında soyulma veya düşme görülebilir; bu durum genellikle geçicidir ve tırnaklar yeniden çıkar.

Ağız yaraları yemek yemeyi zorlaştırıyorsa ne yapılabilir?

Bu dönemde amaç, çocuğun yeterli sıvı almasını sağlamak ve ağız yaralarını tahriş etmemektir:

  • Sık sık ve az miktarda su verin; serin içecekler daha kolay içilebilir.
  • Yoğurt, çorba, püre gibi yumuşak ve ılık ya da serin yiyecekler tercih edin.
  • Portakal suyu, domates, turşu gibi asitli; cips gibi tuzlu ve sert yiyeceklerden kaçının.
  • Çok sıcak yiyecek ve içecekler vermeyin.
  • Bebeklerde emzirme ya da biberonla beslenmeye devam edin.

Ateş ve ağrı için hangi ilacın, hangi dozda kullanılacağını çocuk doktorunuza danışın. Doktor önermedikçe çocuklara aspirin verilmemelidir.

Bardakta içme suyu

El ayak ağız hastalığında diş fırçalanır mı?

Evet, ağız bakımına devam etmek önemlidir; ancak nazik olmak gerekir. Çok yumuşak kıllı, küçük başlıklı bir fırçayla, yaraların üzerine bastırmadan fırçalayın. Çocuk ağrı nedeniyle fırçalamaya izin vermiyorsa yemeklerden sonra ağzı suyla çalkalatmak ya da bebeklerde temiz ve nemli bir bezle silmek yardımcı olabilir. Hastalık geçtikten sonra diş fırçasını yenilemek pratik bir hijyen önlemidir. Ayrıntılar için çocuklarda diş fırçalama ve diş fırçası değiştirme sıklığı yazılarımıza bakabilirsiniz.

El ayak ağız hastalığı ile herpanjina arasındaki fark nedir?

Herpanjina da enterovirüslerin yol açtığı ve çocuklarda sık görülen bir enfeksiyondur. Ani yükselen ateş ve boğaz ağrısıyla başlar; yaralar çoğunlukla ağzın arka bölümünde, yumuşak damakta ve bademcik çevresinde yer alır. El ayak ağız hastalığından farklı olarak genellikle el ve ayaklarda döküntü yapmaz. Her iki hastalıkta da bakım yaklaşımı benzerdir: sıvı alımını sürdürmek, ağız yaralarını tahriş etmemek ve gerekli durumlarda hekime başvurmak. Ağız içinde görülen yaraların nedeni muayene ile belirlenir; çocuklarda ağız ve diş sağlığı hakkında bilgi için çocuk diş tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.

El ayak ağız hastalığında ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden çocuk doktoruna ya da acil servise başvurulmalıdır:

İLETİŞİM

Bu konuyla ilgili sorunuz varsa kliniğimize ulaşabilirsiniz.

  • Çocuk sıvı almıyorsa; idrar miktarı azaldıysa, ağız kuru, ağlarken gözyaşı yoksa (sıvı kaybı belirtileri)
  • Ateş üç günden uzun sürüyor ya da çok yüksekse
  • Çocuk aşırı uykulu, uyandırılması zor ya da çok huzursuzsa
  • Ense sertliği, kusma, nöbet, nefes almada güçlük gibi belirtiler varsa
  • Bebek 6 aydan küçükse
  • Belirtiler 10 günde geçmiyor ya da kötüleşiyorsa

El ayak ağız hastalığında okula ya da kreşe ne zaman dönülür?

Genellikle ateş düştüğünde ve çocuk kendini iyi hissettiğinde okula ya da kreşe dönülebilir. Kurumların kendi kuralları ve çocuk doktorunun önerisi farklı olabileceği için dönüş zamanını doktorunuzla birlikte planlayın. Döndükten sonra da el yıkama ve kişisel eşyaları paylaşmama alışkanlıklarına dikkat edilmelidir.

El ayak ağız hastalığından nasıl korunulur?

  • Ellerinizi ve çocuğunuzun ellerini sık sık sabun ve suyla yıkayın; özellikle tuvaletten sonra ve bez değiştirdikten sonra.
  • Bardak, çatal-kaşık, havlu ve diş fırçası gibi kişisel eşyaları ortak kullanmayın.
  • Sık dokunulan yüzeyleri ve oyuncakları düzenli temizleyin.
  • Hasta çocukla yakın temastan, öpüşmekten ve sarılmaktan bir süre kaçının.
Çocuğun diş fırçalaması

Yetişkinlerde el ayak ağız hastalığı görülür mü?

Evet, daha seyrek olsa da yetişkinlerde de görülebilir. Yetişkinlerde belirtiler genellikle daha hafiftir; bazen hiç belirti olmadan virüs taşınabilir ve çocuklara bulaşabilir. Hamileyseniz ve hasta bir çocukla temas ettiyseniz doktorunuza danışmanız önerilir.

Sık sorulan sorular

El ayak ağız hastalığı bir kez geçirilince tekrar olur mu?

Hastalığa farklı virüs tipleri neden olabildiği için bir kez geçirildikten sonra tekrar görülebilir.

El ayak ağız hastalığında antibiyotik kullanılır mı?

Hayır. Hastalık virüslerden kaynaklandığı için antibiyotik tedavi etmez. Tedavi belirtileri hafifletmeye ve sıvı alımını sürdürmeye yöneliktir.

Ağız yaraları iz bırakır mı?

Genellikle iz bırakmadan 7–10 gün içinde iyileşir.

Bebeklerde diş çıkarma ile el ayak ağız hastalığı karıştırılır mı?

Her ikisinde de huzursuzluk ve salya artışı görülebilir; ancak diş çıkarma ağız içinde yaralara, yüksek ateşe ve el-ayak döküntüsüne yol açmaz. Diş çıkarma belirtileri için bebeklerde diş çıkarma belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.

Hastalık sırasında ağız kokusu olur mu?

Ağız yaraları ve fırçalamanın aksaması nedeniyle geçici ağız kokusu görülebilir; yaralar iyileşip ağız bakımı düzene girince azalır.

Kardeşlere bulaşmaması için ne yapılmalı?

El yıkamaya özen gösterin, bardak ve diş fırçası gibi eşyaları ayırın ve diş fırçalarını birbirine değmeyecek şekilde saklayın.

Ağız yaraları geçtikten sonra diş hekimine gitmek gerekir mi?

Yaralar iyileştikten sonra ağız bakımına normal şekilde devam etmek yeterlidir. Çocuğunuzun düzenli diş kontrolleri ise her zamanki gibi sürdürülmelidir.

Eskişehir’de muayene ve randevu

El ayak ağız hastalığının tanı ve takibi çocuk doktoru tarafından yapılır. Hastalık geçtikten sonra çocuğunuzun diş kontrolleri ve ağız bakımıyla ilgili sorularınız için Serdent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde randevu alabilirsiniz. Randevu ve ulaşım bilgileri iletişim sayfamızda yer almaktadır; 0533 399 00 97 ve 0533 644 10 97 numaralı hatlarımızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar: NHS, “Hand, foot and mouth disease” bilgilendirme sayfası; ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), “Hand, Foot, and Mouth Disease” bilgilendirme sayfası; Mayo Clinic, “Hand-foot-and-mouth disease” bilgilendirme sayfası. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.

İLETİŞİM

Bilgi almak ve randevu oluşturmak için kliniğimize ulaşabilirsiniz.

Serdent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği

Yenibağlar Mah. Fabrikalar Sok. No: 12/A, Tepebaşı / Eskişehir

Pazartesi–Cumartesi 09:30 – 20:30, Pazar 10:00 – 20:30

Diğer Blog Yazılarımız

Vakumlu tam protez

Vakumlu Protez

“Vakumlu protez”, dişlerin tamamı eksik olan çenelerde kullanılan tam (total) protezlerin, ağız dokularına sıkı uyum sağlayarak tutunmasını anlatmak için kullanılan halk arasındaki bir ifadedir. Protez ile damak ve diş eti arasında ince bir tükürük tabakası oluşur; protezin kenarları dokulara iyi

Devamını oku >
Scroll to Top